Haydi el ele

Eğitim ve Öğrenim Hakkı

Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.

Eğitim ve Öğrenim Hakkı (AİHS Ek 1. Protokol md 2, AY md 42 ve 50)

 

  • AİHS Madde 2
  • Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.
  • 1982 ANAYASASI
  • Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
  • MADDE 42. – Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
  • Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz.
  • Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. Özel ilk ve orta dereceli okulların bağlı olduğu esaslar, Devlet okulları ile erişilmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla düzenlenir. Devlet, maddî imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır. Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez. Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tâbi olacağı esaslar kanunla düzenlenir. Milletlerarası andlaşma hükümleri saklıdır.
  • AİHS, bu madde ile ayrım olmaksızın herkese eğitim hakkını tanırken devamında eğitim alan kişinin anne ve babasına da eğitim hakkı ile bağlantılı bir hak tanımaktadır; bu hak anne, babanın çocuğuna kendi dini ve felsefi inançlarına uygun bir eğitim aldırtabilme hakkıdır.
  • Türkiye, 1. Ek Protokolü imzalarken eğitim ve öğretime ilişkin 2. Maddeye çekince koyarak Tevhid-i Tedrisat Kanunu hükümlerini saklı tuttuğunu beyan etmiştir.
  • Eğitim hakkı Anayasa’mızda esas olarak 42. maddede düzenlenmiş olsa da 130 ve 131. maddelerde yüksek öğrenimin esaslarına, 58, 59 ve 62. maddelerde de eğitim hakkında diğer ilkelere yer verilmiştir.

AİHM’ne göre bireye tanınan öğrenim hakkı, kişiye istediği dilde öğrenim görme hakkı tanımaz, diplomanın resmen geçerli sayılabilmesi için bazı koşulların aranması öğrenim hakkının ihlali anlamına gelmez. Yine mahkemeye göre öğrencinin başka bir eğitim kurumuna kayıt olma imkanı olduğu sürece bir okuldan disiplin cezası ile uzaklaştırılması eğitim hakkını ihlali niteliğinde değildir.

facebookta paylaş
İlgili Konular